Recenzja - SAPPHIRE RADEON HD 3450 I HD 3650 - W walce na najniższym szczeblu - FrazPC.pl

Nie będzie przesadą stwierdzenie, że na rynku kart graficznych zdecydowaną przewagą nad swym konkurentem pochwalić się może NVIDIA. Oferta giganta z Santa Clara na chwilę obecną prezentuje się zdecydowanie ciekawiej, w szczególności wśród kart ze średniej i wyższej półki. To przekłada się na wysoką popularność kart z rodziny GeForce - także pośród tych najbardziej pospolitych. Już niebawem sytuacja po raz kolejny może się zmienić - wielkimi krokami zbliżają się bowiem najnowsze karty z obu obozów, karty które mają być tymi najszybszymi, najlepszymi i zapewne najdroższymi. W oczekiwaniu na ich premierę zweryfikujmy jak prezentuje się sytuacja w segmencie teoretycznie najspokojniejszym - wśród najtańszych kart na rynku większych rewolucji nie oczekujemy a zmiany wśród liderów tego przedziału zazwyczaj wiążą się z drastycznymi spadkami cen kart z średniego segmentu (jak to miało miejsce np. w przypadku kart 8600GT). To właśnie wśród najtańszych kart odnajdziemy jednak najmłodsze konstrukcje AMD - Radeona HD 3450 oraz HD 3650 - które, co oczywiste, mają za zadanie zaprezentować się lepiej od konkurencji z oferty NVIDII. Na przykładzie kart Sapphire HD 3450 i HD 3650 Overclock mogę dziś zilustrować Wam wydajność i możliwości jednych z najtańszych kart na rynku.

Obie karty z oferty AMD to odmłodzone wersje obecnych na rynku kart poprzedniej generacji - modeli HD 2400 oraz HD 2600. Układy o kodowych oznaczeniach RV610 (HD 2400) oraz RV630 (HD 2600) zastąpiono układami RV620 (HD 3450) i RV635 (HD 3650) wykonanymi w niższym wymiarze technologicznym, posiadającymi nieco odmienne taktowania oraz wspierającymi sprzętowo najnowsze API - DirectX 10.1.

Pozostałe cechy kart pozostają niezmienne - mamy do czynienia z układami oferującymi identyczną ilość procesorów strumieniowych, jednostek teksturujących i jednostek RBE. Poniższa tabelka porównawcza świetnie obrazuje jak niewielkie zmiany zostały poczynione.

Warto w tym momencie wspomnieć o superskalarnej naturze zunifikowanych jednostek wykonawczych w kartach AMD, która to jest przyczyną pewnego zamieszania. Otóż w przypadku najnowszych kart NVIDII mamy do czynienia z skalarnymi zunifikowanymi jednostkami wykonawczymi, które mogą wykonać tylko jedną instrukcję w jednym cyklu zegara. Jednocześnie jednostki te taktowane są asynchronicznie - ich zegar jest zdecydowanie wyższy od taktowania pozostałych jednostek GPU i oscyluje w granicach 900~1450MHz. Karty Radeon HD posiadają wspomniane jednostki superskalarne zdolne do wykonania maksymalnie pięciu instrukcji na cykl zegara i to właśnie maksymalną ilością wykonywanych instrukcji AMD chwali się w specyfikacjach kart. Ponadto ich zegar pokrywa się z taktowaniem rdzenia. Czynniki te decydują o tym, że od strony teoretycznej nie sposób porównać bezpośrednio nowych kart NVIDII i AMD.

Podobnie jak w przypadku Radeonów HD 2400/2600 i tu mamy do czynienia z układami o mocno ograniczonej wydajności względem topowych produktów bazujących na tej architekturze - od strony technologicznej jednak prezentują one ten sam zestaw możliwości. Do najważniejszych z nich należy zaliczyć rozwiązania związane z przetwarzaniem materiału wideo:

UNIFIED VIDEO DECODER Unified Video Decoder (w skrócie UVD) jest odpowiednikiem Pure Video HD w wykonaniu AMD. Jest to dedykowana jednostka wbudowana w GPU zajmująca się przetwarzaniem strumienia wideo skompresowanego za pomocą kodeków VC-1 lub H.264/AVC stosowanych przy materiale HD. Podobnie jak w przypadku rozwiązania NVIDII jednostka UVD jest w stanie zdekodować cały materiał wideo bez użycia CPU. Według AMD Do zalet UVD należy zapewne dodatkowa obsługa kodeka VC1 (Karty NVIDII wyposażone w PureVideo HD drugiej generacji przy kodeku VC1 zaciągają do 'pracy' również CPU).

ZINTEGROWANY KONTROLER AUDIO DLA HDMI Kolejną ciekawostką jest zintegrowany na karcie kontroler audio używany w przypadku podłączenia monitora, telewizora bądź projektora za pomocą kabla HDMI. Zintegrowany kontroler jest używany tylko w wypadku podłączenia kabla HDMI (poprzez specjalną przejściówkę DVI-HDMI dołączaną do karty) i zapewnia kartom Radeon HD 2000 zgodność z standardem wyznaczonym przez system Windows Vista Premium, który zakłada, że żadne z wyjść audio nie może być dzielone. Kodek audio wspiera dźwięk w formacie 5.1 (Dolby Digital i DTS). Rozwiązanie to daje pewną swobodę i na pewno ucieszy posiadaczy odbiorników z złączem HDMI.

Pierwsza z prezentowanych kart to model HD 3450 wyposażony w 512MB pamięci DDR2 wyceniony przez Sapphire na 129PLN. Jest to jedna z najtańszych kart graficznych dostępnych na rynku a jej docelowymi odbiorcami mają być głównie osoby poszukujące taniej karty graficznej ze sprzętowym wsparciem dekodowania materiały wideo w HD (a więc zazwyczaj konfiguracji typu HTPC czy SFF).

Karta pakowana jest w niewielkie czarne pudełko z czerwonymi dodatkami i wizerunkiem uzbrojonej przedstawicielki płci pięknej. Oczywiście producent umieścił na opakowaniu kilka podstawowych informacji o karcie (m.in. o ilości pamięci, wsparciu DirectX 10 oraz o UVD i zintegrowanym kontrolerze audio). Wewnątrz pudełka oprócz samej karty znajdziemy krótką angielskojęzyczną instrukcję montażu i obsługi, płytę CD ze sterownikami oraz komplet przejściówek (DVI-DSUB oraz przejściówki do wyjścia telewizyjnego).

Sapphire HD 3450 512MB to karta niepozorna i malutka - na jej PCB nie uświadczymy rozbudowanych układów zasilania czy też potężnej ilości elementów elektronicznych. Na niewielkiej i prostej płytce drukowanej umieszczono rdzeń RV620 oraz osiem kości pamięci DDR2 marki Hynix o czasie dostępu 2ns. Łącznie do dyspozycji mamy więc 512MB pamięci komunikującej się z rdzeniem za pomocą zaledwie 64-bitowej magistrali pamięci.

Za utrzymanie odpowiednich temperatur rdzenia podczas pracy odpowiada prosty aluminiowy radiator przykrywający swoją powierzchnią większość PCB karty. Gwarantuje to poniekąd bezgłośną pracę co zapewne docenią osoby poszukujące karty do swoich konfiguracji typu HTPC/SFF - szkoda jednak, że Sapphire nie zdecydował się na zastosowanie niskoprofilowego PCB które może okazać się jednym z głównych warunków stawianych przed kartą do tego typu konfiguracji. Ponadto brak tu również przejściówki DVI-HDMI.

Podstawowe parametry karty podawane przez GPU-Z a wśród nich standardowe taktowanie prezentowanej karty Sapphire praktycznie pokrywające się z referencyjnymi zaleceniami AMD - rdzeń pracuje tu z zegarem 594MHz a pamięci 495MHz (990MHz efektywnie).

SAPPHIRE RADEON HD 3650 512MB DDR3 OVERCLOCK EDITION
CENA DETALICZNA: ~249PLN

Druga z prezentowanych kart to product niemal dwukrotnie droższy - Sapphire Radeon HD 3650 512MB DDR3 Overclock Edition o którym mowa to karta dedykowana najuboższym graczom. Przy cenie na poziomie 249PLN konkuruje ona z kartami 8600GT.

Karta Sapphire pakowana jest w pudełko stylistycznie zbliżone do opakowania Radeona HD 3450. Jest ono jednak zdecydowanie większe a jego zawartość bogatsza - w środku oprócz samej karty znajdziemy bowiem ilustrowaną angielskojęzyczną instrukcję obsługi i montażu, komplet przejściówek wraz z przejściówką DVI-HDMI, mostek służący do łączenia dwóch kart AMD w tryb CrossFireX oraz zestaw czterech płyt z sterownikami i oprogramowaniem (CyberLink PowerDVD 7 w wersji obsługującej dźwięk 5.1, CyberLink DVDSuite 5 oraz 3DMark 2006 Professional).

Sapphire HD 3650 512MB DDR3 Overclock Edition w całej okazałości - podobnie jak w przypadku bezpośredniego konkurenta, GeForce'a 8600GT, jest to stosunkowo niewielka konstrukcja nie wymagająca dodatkowego zasilania. Sama karta wyposażona jest w 512MB pamięci DDR3 na kościach firmy Samsung o czasie dostępu 1ns.

Za chłodzenie karty odpowiada niewielki cooler w skład którego wchodzi prosty aluminiowy radiator, niewielki wentylator oraz niebieska plastikowa obudowa. Na śledziu karty umieszczono dwa cyfrowe wyjścia DVI oraz wyjście telewizyjne.

Jak sama nazwa wskazuje prezentowana karta Sapphire to wersja fabrycznie podkręcona. Pracuje ona z zegarem 796MHz dla rdzenia i 900MHz dla pamięci (1800MHz efektywnie). Referencyjne zegary to odpowiednio 725MHz dla rdzenia i 800MHz dla pamięci (w przypadku kart wyposażonych w pamięci DDR3).

Sprzęt testowy - Platforma CORE
Procesor	Core 2 Duo @ 3600MHz
Płyta główna	DFI LanParty UT P35-T2RS
Karta graficzna	Sapphire HD 3450 Sapphire HD 3650
Pamięć	2x 1024MB DDR2 OCZ
Zasilacz	Silverstone Decathlon 850W
System Operacyjny	Windows XP Professional SP2

Zaczynamy od testów syntetycznych w programach z serii 3DMark w których prezentowane karty prezentują zgoła odmienny poziom wydajności. Sapphire HD 3450 okazuje się w tych testach kartą nie grzeszącą wydajnością - w każdym z testów przegrywa ona z Radeonem HD 2400XT, który na chwilę obecną jest kartą tańszą. Również w konfrontacji z kartami NVIDII sytuacja nie ulega poprawie - Radeon HD 3450 jest co prawda w stanie nawiązać walkę z porównywalnym cenowo GeForce 8400GS, jednak z marginalnie droższym 8500GT już nie. Co więcej wyniki każdej z tych kart prezentują się bardzo słabo co nie wróży przyzwoitych osiągów w grach.

Sapphire HD 3650 Overclock Edition wypada teoretycznie lepiej, w porównaniu do głównego konkurenta bowiem - karty GeForce 8600GT - okazuje się kartą uzyskującą lepsze wyniki. Jednocześnie uzyskuje od dwu- a nawet trzykrotnie wyższe rezultaty w porównaniu do modelu HD 3450. Na uwadze należy jednak mieć fakt, iż mamy do czynienia z kartą fabrycznie podkręconą podczas gdy na wykresach prezentowana jest wydajność referencyjnie taktowanego GeForce'a 8600GT.

Age Of Empires III - tu Radeon HD 3450 zupełnie sobie nie radzi. Grafika ta nie jest w stanie zapewnić płynności nawet przy rozdzielczości 1280x1024 i jednocześnie przegrywa nie tylko z konkurentami ale i swoim poprzednikiem. Wszystko wskazuje na to, że faktycznie kartą tą teoretycznie powinny się interesować głównie osoby mające w założeniach komputer HTPC/SFF na którym to gry 3D nie będą uruchamiane. Radeon HD 3650 okazuje się tu nawet czterokrotnie szybszy w porównaniu do modelu 3450. W konfrontacji z kartą GeForce 8600GT już tak dobrze nie jest - karta Sapphire wychodzi na marginalne prowadzenie jedynie w trybach z FSAA.

Call Of Duty 2 - Sapphire HD 3650 Overclock spisuje się teoretycznie dobrze, bowiem wyprzedza i to dość wyraźnie kartę 8600GT. Model 3450 zamyka stawkę.

Doom 3 to staruszek na rynku gier komputerowych mający cztery lata na karku. Pomimo takiego stażu karta Sapphire 3450 nie jest w stanie zapewnić wystarczającej wydajności nawet w rozdzielczości 1280x1024 podczas gdy model 3650 Overclock uzyskuje czterokrotnie wyższą wydajność. Dalsze komentowanie wydajności Radeona HD 3450 w grach pominę - ta grafika do gier się po prostu nie nadaje. Sapphire 3650 radzi sobie za to całkiem dobrze oferując wydajność porównywalną z 8600GT.

FEAR - tu fabrycznie podkręcona wersja Radeona HD 3650 na tle konkurencyjnego 8600GT wypada dobrze, bez najmniejszego problemu się z nią rozprawiając i jednocześnie wyprzedzając model 8600GTS.

W Half-Life 2: Lost Coast pozycja Radeona HD 3650 od Sapphire jest uwarunkowana pełnoekranowym wygładzaniem krawędzi. W standardowych trybach uzyskuje on sporą przewagę nad kartami 8600GT/8600GTS, wystarczy jednak włączyć FSAA by przewaga ta zamieniła się w niewielką stratę do konkurencyjnej karty NVIDII.

Need For Spped: Carbon - tu Radeon HD 3650 po raz kolejny bez problemu rozprawia się z standardowo taktowanym 8600GT. W trybie z FSAA jego przewaga co prawda drastycznie maleje, nadal jednak karta Sapphire pozostaje na prowadzeniu.

Oblivion również okazuje się funkcjonować sprawniej na karcie HD 3650, szczególnie w standardowych trybach gdzie wyprzedza ona konkurenta o 30~45%. Po włączeniu pełnoekranowego wygładzania krawędzi Radeon traci zdecydowanie bardziej na wydajności, nadal jednak jest w stanie utrzymać przewagę nad 8600GT (choć już marginalną).

Lara Croft w Tomb Raider: Legend porusza się nieco płynniej na karcie 8600GT - Sapphire HD 3650 Overclock dotrzymuje jej jednak kroku w trybach standardowych, jedynie po włączeniu FSAA musi uznać wyższość karty NVIDII (choć w trybie tym i tak obie karty mogą nam zafundować co najwyżej pokaz slajdów).

Akapit ten rozpoczynamy od karty Sapphire HD 3450 bowiem jej prezentacja przebiegnie wyjątkowo sprawnie. Ze względu na chłodzenie pasywne kwestia hałasu okazuje się bowiem zamknięta - karta jest bezgłośna a testowany egzemplarz nie wydawał z siebie żadnych niepożądanych odgłosów (jak np. piszczenie cewek). Pozostaje kwestia temperatur - przyzwoitych jak na taki niewielki pasywny radiatorek. Podczas obciążenia karta osiągała maksymalnie 62'C, w spoczynku zaś jej temperatura oscylowała w granicach 55'C.

Podkręcanie HD 3450 - nie sprawdzone. Powód banalny - karta ta po prostu nie nadaje się do rozrywki w trybie 3D i OC nawet znaczne w żaden sposób jej nie pomoże.

Karta Sapphire HD 3650 Overclock jako wersja fabrycznie podkręcona miała ułatwione zadanie w przypadku konfrontacji z osiągami referencyjnego GeForce'a 8600GT. Niestety pod względem chłodzenia prezentuje się ona słabo - zastosowany cooler okazuje się bowiem wyraźnie słyszalny w trybie 3D a temperatury wcale nie prezentują się rewelacyjnie. W spoczynku rdzeń karty osiągał temperaturę 45~46'C a chłodzenie pozostawało ciche, wystarczyło jednak na chwilę włączyć jakąś grę by temperatura raptownie wzrosła a wentylator dał znać o swojej obecności wyraźnie słyszalnym szumem. Efekt? 63'C pod obciążeniem.

Podkręcanie również nie napawa optymizmem - nie dość bowiem, że większość oprogramowania uniemożliwiała zwiększenie zegarów kart (w tym np. ATI OverDrive, ATITool które nie aplikowały ustawień) to działające oprogramowanie nie posłużyło mi długo. Wystarczy bowiem przekroczyć na rdzeniu próg 810MHz by obraz na ekranie monitora zanikł a sam komputer samoczynnie się zrestartował. Zapewne podobnie jak w przypadku kart 3850/3870 mamy tu do czynienia z pewną granicą wynikająca z specyficznych ustawień BIOS karty.

Po przeanalizowaniu powyższego tekstu wnioski powinny nasuwać się same - większość z Was zapewne już postawiła Radeona HD 3450 na przegranej pozycji a model HD 3650 Overclock uznała za ciekawą alternatywę. Faktycznie bowiem Sapphire HD 3450 jako karta do gier, nawet tych najmniej wymagających, prezentuje się bardzo słabo. Co więcej nawet w przypadku rozpatrywania jej atrakcyjności w kontekście taniej karty z sprzętową akceleracją odtwarzania materiału wideo HD do komputerów typu HTPC/SFF trudno wystawić jej pozytywną opinię. W tego typu konfiguracjach często wymagana jest karta niskoprofilowa a taką kartą Sapphire HD 3450 nie jest. Jednocześnie to właśnie tego typu karty najczęściej podłączane są po telewizory LCD i telewizory plazmowe przy wykorzystaniu złącza HDMI - a tu producent zdecydował się nie dostarczać wraz z kartą stosownej przejściówki! Werdykt wydaje się być oczywisty i w przypadku tej konkretnie karty faktycznie zasłużony.

Przewrotnie jednak Radeon HD 3450 okazuje się ofertą ciekawą i co ciekawe głównie za sprawą tego samego producenta - firmy Sapphire. Na rynku jest bowiem dostępna pasywnie chłodzona wersja niskroprofilowa wyposażona w 256MB pamięci DDR2. Co prawda nie posiada ona również przejściówki DVI-HDMI w komplecie ale zapewne nikt z Was nie będzie miał tego za złe tej konkretnie karcie - została ona bowiem wyceniona na 59PLN! I to jest właśnie karta, która jest idealnym wręcz rozwiązaniem dla komputerów HTPC/SFF - bezgłośna, niskroprofilowa karta z własną pamięcią i sprzętowym wsparciem odtwarzania materiału HD oraz zintegrowanym kodekiem dźwięku umożliwiającym przesył wizji i fonii przy wykorzystaniu kabla HDMI i to za śmiesznie małą wręcz kwotę. Wybór na chwilę obecną bezkonkurencyjny!

Analogicznie sytuacja wygląda w przypadku karty Sapphire HD 3650 Overclock Edition, karty która teoretycznie na tle konkurencji wypada naprawdę dobrze. I to trzeba przyznać - w konfrontacji z kartą GeForce 8600GT prezentuje się ona naprawdę nieźle oferując przeważnie lepszą wydajność w porównywalnej cenie. Niezależnie jednak którą kartę wybierzemy, wydane na nią ~250PLN to pieniądze zmarnowane. Godny konkurent 8600GT okazuje się mizernym rywalem dla karty 8800GS 384MB, której niestety na wykresach nie uświadczymy - karty, która ostatnimi czasy staniała do poziomu 270~300PLN i jest jedną z tych małych rewelacji w najniższym segmencie rynku, kart które wraz z pojawianiem się nowych konstrukcji drastycznie tanieją wyznaczając na nowo wydajność karty niskobudżetowej. GeForce 8800GS w wielu wypadkach nie tylko podnosi pułapu wydajności w porównaniu do kart 8600GT/8600GTS/HD 3650 - on go zwielokrotnia!

PRODUKT	UWAGI
Sapphire HD 3450 512MB DDR2 CENA: 129PLN	+ UVD + Zintegrowany kontroler audio obsługujący HDMI + Pasywne chłodzenie - Słaba wydajność - Brak przejściówki DVI-HDMI w komplecie - Całkowicie nieopłacalny zakup na tle Sapphire HD 3450 256MB DDR2 za 59PLN
Sapphire HD 3650 Overclock Edition 512MB DDR3 CENA: 249PLN	+ UVD + Zintegrowany kontroler audio obsługujący HDMI + Fabrycznie podkręcona + Dołączone oprogramowanie - Problemy z OC - Chłodzenie - Całkowicie nieopłacalny zakup na tle GeForce'a 8800GS

SPRZĘT DOSTARCZYLI
Karty Sapphire
Płyta DFI P35 LanParty
Pamięci OCZ