Optoma HD20

Projektory jeszcze niedawno stanowiły arystokrację wśród urządzeń wizyjnych - sprzęt był drogi, koszta eksploatacji wysokie, mało kto mógł sobie na taką zabawę pozwolić. Parę lat temu ceny znacząco spadły i na rynku pojawiły się tanie konstrukcje 720p. Urządzenia oferowały dobrej jakości obraz, każdy był zadowolony... no prawie. Standardem docelowym HD stało się 1080 linii (z przeplotem vide telewizja oraz progresywne w przypadku płyt Blu-ray). Pierwsze z projektorów wyświetlające tego typu obraz były wściekle drogie. Przez niemal dwa lata utrzymywał się podział na sprzęt dla ludzi (720p) i high-endowe projektory kina domowego fullHD. Na szczęście możemy o tym wszystkim pisać w czasie przeszłym. Bohaterem naszego testu jest bowiem urządzenie tanie, dostępne dla każdego kto zechce zamiast telewizora nabyć projektor, albo oprócz telewizora stworzyć sobie niezłą namiastkę kina domowego. Optoma HD20. Mały, niepozorny projektor DPL. Osoby orientujące się, czy interesujące projekcją z całą pewnością słyszały o tym modelu. To jeden z najtańszych (można wręcz powiedzieć - najtańszy) projekt fullHD dostępy na rynku. Niecałe 4000 złotych, tyle ile trzeba wydać za niezłej klasy 40-50 calowy telewizor fullHD LCD (w tym wypadku to kwota minimum) lub PDP. Jednym słowem tanio. Oczywiście dochodzi do tego koszt ekranu (ewentualnie specjalnej farby na odpowiednio przygotowaną ścianę). Jednak zamiast 40-50", co jest wystarczającą wielkością w przypadku oglądania telewizji ale już niekoniecznie pozwala zakosztować prawdziwie filmowo-kinowych wrażeń, możemy sobie zafundować obraz o przekątnej 100-150 cali (wydając zbliżoną kwotę pieniędzy). Niewielka cena automatycznie zapala lampkę ostrzegawczą... tanio, tanio... czyli byle jak? Czy za tak niewielką sumę pieniędzy można otrzymać urządzenie, które będzie wyświetlało dobry jakościowo obraz? Czy nie spotka nas zawód związany z głośną pracą, kiepską jakością wykonania etc.? Oczywiście postaram się odpowiedzieć na te pytania. Jednak zanim przejdziemy do meritum wypada na koniec nieco przydługiego wstępu poinformować szanownych czytelników, że czas na przetestowanie sprzętu był dramatycznie krótki. Dwie doby to mało, bardzo mało. Były to dwie bardzo pracowite doby, niestety nie udało się w tym czasie przeprowadzić dokładnej kalibracji projektora... na szczęście okazało się, że żmudna procedura nie jest w tym wypadku konieczna. Na wstępie wybrałem optymalne ustawienie kino. Po przeprowadzeniu części testów dokonałem lekkiej kalibracji posiłkując się ustawieniami użytkowników Optomy (warto zajrzeć na AVForum) finalnie wprowadzając dodatkowo własne, niewielkie modyfikacje ustawień. Na marginesie - żadnego filmu do końca także nie udało się zobaczyć ;-).

Z podejrzanie lekkiego pudełka wyciągamy sprzęt, który od razu rodzi pytania - czy to nie jest aby plastikowa zabawka? Urządzenie nie tylko jest niezwykle lekkie, ale plastik z jakiego wykonano obudowę ...no cóż wygląda jak tani plastik. Wrażenie taniości na szczęście zaczyna stopniowo mijać gdy spojrzymy na tylną ściankę projektora gdzie zamontowano wszystkie niezbędne złącza, w tym dwa HDMI, a także (co przy tej cenie raczej się nie zdarza) 12V złącze umożliwiające aktywację elektrycznie rozwijanego ekranu. Podświetlany sterownik daje dostęp do niezbędnych funkcji, pracuje w miarę pewnie, bez problemu obsłużymy projektor za pomocą pilota, gdy stoimy z boku czy nawet z tyłu. Jest szybki dostęp do opcji kalibracyjnych (jasność, kontrast), a także presetów (ustawień predefiniowanych). Bardzo mądrze przemyślano dostęp do źródeł - na pilocie mamy osobne przyciski dla HDMI, componentu, VGA etc. Każde źródło ma swój guzik. Na górze znajdziemy dwa pokrętła odpowiedzialne za regulację ostrości oraz przybliżenia (niski zakres - 1.2:1). Przyciski na obudowie są dużych rozmiarów i jeżeli mamy bezpośredni dostęp do urządzenia, a pilot został przez nas zgubiony (czy też zawłaszczony przez potomka) można szybko wybrać za ich pomocą odpowiednie opcje.

Po uruchomieniu Optoma wita nas niezbyt przyjemnym dla ucha odgłosem wentylacji. Ta niestety w przypadku nagrzania się sprzętu (a to się już po kilkudziesięciu minutach raczej na pewno wydarzy) działa w sposób, który określiłbym mianem niezbyt dyskretnego. Jako, że z projektorami miałem dość często do czynienia mogę określić Optomę mianem głośnego projektora. Niestety. Do zalet można zaliczyć niewielkie rozmiary sprzętu - nie zajmie on dużo miejsca na stoliku (jeżeli zdecydujemy się na taki "czasowy" montaż projektora). Nie trzeba będzie także w przypadku montażu sufitowego (oczywiście ten jest w przypadku omawianego urządzenia możliwy), czy półki naściennej stosować jakiś wielkich kołków, którymi przebijemy się aż do sąsiada, albo sypialni w pokoju obok czy na piętrze. Oczywiście mamy tutaj do czynienia ze sprzętem budżetowym, stąd o okablowanie należy zadbać we własnym zakresie (HDMI). Podsumowując - urządzenie nie udaje tego, czym nie jest. Nie jest sprzętem z wyższej półki, niska cena to tania konstrukcja, tanie materiały. Ustawienie projektora względem ekranu nie nastręcza żadnych problemów - wystarczy skorzystać z bardzo dobrego narzędzia dostępnego pod tym adresem. Niewielka waga HD20 ułatwia właściwy montaż, nawet niedoświadczony użytkownik powinien szybko uporać się z właściwym ustawieniem projektora. Z drugiej strony przy instalacji i w trakcie użytkowania trzeba pamiętać o problemie "wagi piórkowej" - można bardzo łatwo przesunąć urządzenie trącając kabel (zasilania czy wideo).

Test przeprowadziłem na białym ekranie projekcyjnym (gain = 1.3). Ze względu na niewielką przestrzeń pomieszczenia projektor ustawiono w odległości niecałych 3 metrów, z której uzyskano obraz o przekątnej 80 cali. Sporym ułatwieniem jest bardzo niewielkie, a więc mało kłopotliwe odchylenie pionowe obiektywu od osi obrazu. Oczywiście w tym wypadku nie ma mowy o jakimś mechanicznym systemie korygowania tego parametru. Przy 80" obrazie, projektorze stojącym na stoliku, wystarczyło 16 centymetrów różnicy między położeniem optyki, a dolnej krawędzi ekranu (urządzenie na niskim stoliku ustawione poniżej osi) by obraz był idealnie wycentrowany. Przy 100 calach będzie to około 20 centymetrów. Teoretycznie można zastosować optykę anamorficzną. Układ optyczny (format obrazu LBX) daje taką możliwość, tylko że koszt takiego dodatku to dwukrotność ceny samego projektora. Jednak lepiej będzie kupić o dwie klasy lepszy projektor niż tego typu "szkło".

Pierwsze  uruchomienie i... "zgroza". Mając bardzo napięty harmonogram po podłączeniu sprzętu AV via HDMI zobaczyłem... nic nie zobaczyłem. Po raz kolejny daje o sobie znać przyjazne dla dystrybutorów/wytwórni, ale nie dla użytkownika cyfrowe złącze AV - HDMI z problematycznymi zabezpieczeniami, wolnym przełączaniem, błędami współpracy itd. Obraz nie pojawił się po podłączeniu tunera, konsoli PS3, komputera, odtwarzacza sieciowego. Cóż nie pierwszy raz mam do czynienia z tego typu "współpracą". Odłączyłem okablowanie, podłączyłem kamerę HD za pomocą componentu, następnie ponownie włożyłem wtyczkę HDMI do portu na tylnej ściance HD20. Zagrało. Oczywiście przy braku podłączonego sprzętu w menu wyświetlane są tylko podstawowe regulacje projektora, bez ustawień obrazu - dopiero gdy sprzęt zaczął działać jak należy można było zobaczyć, co nas jeszcze w czasie tej długiej nieprzespanej nocy czeka. Menu nie jest zbyt rozbudowane, ale znajdziemy tam wszelkie potrzebne opcje, które pozwolą na właściwe skalibrowanie projektora. Generalnie możemy wybrać jedno z gotowych ustawień:  kino/jasny/odniesienie (niezbyt szczęśliwe tłumaczenie - w org. referencyjny)/zdjęcia (z możliwością modyfikacji i szybkiego przywrócenia nastaw fabrycznych) albo samemu poszukać najbardziej optymalnego, najlepszego obrazu w trybie użytkownik. Warte podkreślenia jest wyszczególnienie w opcjach gammy - możliwość jej dokładnej regulacji to rzadkość, szczególnie w tańszych urządzeniach.  Możemy także regulować składowe RGB. Oczywiście możliwe jest ustawienie obrazu w proporcjach 1:1, można także wybrać dwie metody overscanu - przydatne, gdy któryś nadawca satelitarny oprócz właściwego obrazu na obrzeżach prześle jakieś śmieci). Poza tym korekta pracy optyki w zależności od przyjętego sposobu montażu (projekcja przednia, tylna, sufit...)

Po wyjęciu z pudełka obraz jaki wyświetla projektor można określić mianem... bardzo dobrego. Inżynierowie Optomy wykonali kawał świetnej roboty, tak ustawiając parametry optyki i elektroniki projektora, że ktoś kto ma awersję do grzebania w opcjach będzie mógł cieszyć się obrazem lepszym jakościowo od większości nawet znacznie droższych urządzeń. Brawo. To jeden z najważniejszych aspektów, na jakie należy zwrócić uwagę dokonując wyboru urządzenia wizyjnego. Złe nastawy (czasami wręcz tragicznie złe) to nie tylko ujma dla producenta, ale często znak że potrzebna będzie bardzo żmudna kalibracja, a w najgorszym wariancie sprzęt nigdy nie wyświetli obrazu zbliżonego do optimum. Obraz ma naturalny charakter, przejścia tonalne są bardzo dobre, kolor skóry właściwy, temperatura kolorów jest bliska wzorca (6500K) - jednym słowem jest dobrze. Bardzo dobrze sprawdza się fabryczne ustawienie kino (temp. koloru wynosi w tym trybie najbliższe optymalnego 65K - 6327K). Bardzo dobrze przedstawiają się także odcienie szarości przy fabrycznych nastawach. Co ciekawe, każdy z trybów oferuje dobry jakościowo obraz, przykładowo jasny dobrze się sprawdzi w jasnym pomieszczeniu - ponownie należy wyrazić uznanie dla firmy za bardzo dobre regulacje, najczęściej większość firmowych trybów w dzisiejszych urządzeniach wizyjnych jest kompletnie bezużyteczna. Spory wpływ na parametry ma włączenie/wyłączenie podwyższonej jasności lampy. Ogólna uwaga - przy włączonej opcji obraz jest bardziej kontrastowy, kolory są bardziej soczyste, jeżeli nie jesteśmy w ciemnej piwnicy opcja ta jest ze wszech miar użyteczna. Jednak coś za coś... wspominałem o głośnej wentylacji? Ta niestety będzie nam towarzyszyć na stałe przy wyborze podwyższonej jasności. Jest jeszcze coś, co się nazywa trybem inteligentnego obrazu (org. ImageAI). Nie owijając w bawełnę, krótko -  lepiej pozostawić tę opcję wyłączoną.

W którym miejscu zatem fabrycznie (także po delikatnej kalibracji) ustawiona Optoma HD20 odstaje najbardziej w porównaniu z dużo droższymi urządzeniami tego typu? Różnicę zobaczymy, gdy przyjrzymy się czerni (jej jakości, głębi). Tak, tutaj wyraźnie widać, że nie jest to sprzęt za 10 000 czy ponad 10 000 złotych. Jakość czerni wyraźnie odstaje, to taki podstawowy poziom... ale, no właśnie mówimy tutaj o dzisiejszych standardach (bardzo wyśrubowanych - czerń w droższych urządzeniach jest po prostu bliska perfekcji!). Jeżeli postawiłbym Optomę, a obok dwuletniego Epsona (model z wyższej półki) to ręczę, że nasz bohater wypadłby całkiem  dobrze, ba pewnie pokonałby konkurenta. Odwzorowanie detali w ciemnych partiach jest całkiem niezłe! Sprzęt może nie wyświetla "smoły", ale nie gubi szczegółów, informacji zawartej w obrazie. Powiem szczerze, że byłem zdziwiony jak dobrze radzi sobie Optoma, zarówno wtedy, gdy w grę wchodziły najlepsze jakościowo źródła, jak i w sytuacji gdy wyświetlany był obraz standardowej rozdzielczości (źródłem były platforma satelitarna n oraz cyfrowa kablówka UPC). Szczególnie atrakcyjnie przedstawiał się obraz z konsoli PlayStation3 (60p). Dzieje się tak dlatego, że sprzęt nie tylko bardzo dobrze radzi sobie z kolorami - Optoma wyświetla ostry obraz. Bardzo ostry. To zasługa dobrej optyki. I jak tu się nie zachwycać pięknem Baraki (Blu-ray), czy orgią dla oczu w czasie dynamicznej gry (Dirt2, Uncharted czy Burnout)?

Także wtedy, gdy wiele dzieje się na ekranie i szybko się dzieje, wyświetlanemu obrazowi niewiele można zarzucić. Na krawędziach nic się nie rozmazuje, nie widać różnicy z tym, co widzimy w centrum wyświetlanego obrazu. Można mieć niewielkie zastrzeżenia do zielonego koloru (wyblakły) - poniżej w tabelce możecie zobaczyć zmodyfikowane ustawienia (tryb kino), gdzie nieco poprawiłem ten element obrazu (ustawienia RGB). Dodatkowo niewielkie korekty pozwoliły na uzyskanie temperatury jeszcze bliższej wzorca (zmiana jasności, kontrastu, presetu temperatury koloru). Projektor w trybie kino po niewielkich modyfikacjach jest w stanie wyświetlić gammę o wartości 2.15, czyli blisko wartości referencyjnej 2.2. Już nie tak dobrze Optoma poradziła sobie w przypadku kamery HD podłączonej via component - obraz był wyraźnie "zmiękczony" (tryb 1080i@50). Można było próbować modyfikować ustawienia, ale moje odczucie jest takie, że złącze componentowe należy traktować awaryjnie (no i faktycznie ...przydało się w takiej właśnie roli).

W przypadku HDMI obraz przedstawia się po prostu dużo lepiej. Z telewizją sprzęt radzi sobie całkiem nieźle. Obraz z set-top-boksa n-ki prezentował się bez zastrzeżeń. Kanały HD (1080i) dało się przyjemnie oglądać z odległości w jakiej ustawiony był fotel (niecałe 3 metry). W przypadku kanałów SD trzeba było się nieco oddalić (4-5 metrów) - mówię tutaj o oglądaniu w miarę dobrego jakościowo TVN24 (16:9). Na marginesie, dobrze że nadawcy przechodzą na nadawanie panoramiczne, bo obraz 4:3 to obecnie anachronizm. W przypadku oglądania telewizji w standardowej rozdzielczości polecam wybrać ustawienia "grafika" (temperatura koloru - zimny). To jedyne źródło (TV w standardowej rozdz.), gdzie można pokusić się o zmianę trybu z najlepszego "kino"/"własne" na wspomniany powyżej.

Przy HD-DVD (Toshiba E-1) wrażenia były podobne jak w przypadku PS3 i to mimo innego trybu pracy złącza HDMI (z przeplotem). Z komputerem współpraca układała się bezproblemowo, czego niestety nie da się powiedzieć odnośnie połączenia HD20  z odtwarzaczem sieciowym WD TV. Ten po prostu nie miał ochoty na taki mariaż. Nie udało się uzyskać obrazu (Optoma ma HDMI w standardzie 1.3v, podobnie jak WD). Brak współpracy wynika ponownie z problemów, jakie przysparza złącze HDMI - piszę to ku przestrodze, warto pamiętać o pułapkach jakie czekają użytkownika nowoczesnego sprzętu AV (vide niespodzianki w przypadku połączenia tunerów telewizji n z różnymi HDTV). Wspomniałem wcześniej o trybie jasnym - ten umożliwia oglądanie w jasnym pokoju, oczywiście bez przesady... Możemy dość skutecznie walczyć ze zbytnim naświetleniem pomieszczenia, w którym odbywa się projekcja, jednak należy pamiętać o związanej z tym utracie jakości. Gdy jednak zechcemy coś zobaczyć czy pograć w czasie dnia, a liche zasłony nie do końca będą w stanie skutecznie zredukować ilość naturalnego światła wpadającego do pokoju, to dzięki wspomnianemu trybowi będzie to wykonalne.

Czas na podsumowanie. Optoma HD20 to sprzęt wart wydanych nań pieniędzy. I choć może razić jakość plastików, "wrażenie" taniości, to otrzymujemy za małe pieniądze wielki obraz fullHD o naprawdę niezłej jakości. Wielkie brawa należą się inżynierom Optomy, którzy świetnie firmowo skalibrowali bohatera niniejszego artykułu. Muszę przyznać, że do tej pory nie spotkałem się z tak dobrze, fabrycznie skalibrowanym sprzętem tego typu. Oszczędzi to nabywcy masę czasu, a nawet pieniędzy (profesjonalna kalibracja sporo kosztuje). Teoretycznie dobre nastawy powinny być standardem - niestety z doświadczenia wiemy, że jest odwrotnie - dobre tryby fabryczne to prawdziwa rzadkość. Najczęściej sprzęt wyciągnięty z pudełka do niczego się nie nadaje, wymuszając żmudne szukanie odpowiednich nastaw. W przypadku Optomy jest inaczej. Jako, że mamy do czynienia ze sprzętem klasy budżetowej nie należy przesadzać przy wyborze ekranu. Dzięki dobrej jakości, jaką oferuje Optoma nie musimy specjalnie wysilać się wybierając ten element niezbędnego wyposażenia. W tym wypadku to właśnie cena powinna być najważniejszym czynnikiem. Moim zdaniem najlepiej nie eksperymentować i wybrać typowy, biały ekran (gain = 1.3-1.5), ewentualnie jasno szary. Szary pozwoli na lekką poprawę czerni, ale raczej cudów bym nie oczekiwał. Wracając jeszcze do plusów i minusów... co można uznać za największą wadę? Najbardziej irytującym elementem, największą wadą projektora była głośna praca i nieznośnie wysoka temperatura (obudowa po prostu parzyła palce... w domu było 21 C). Niestety trzeba się z tym pogodzić. W przypadku grania czy filmów akcji nie będzie to wielki problem. Niestety coś kontemplacyjnego w postaci wspomnianej Baraki, koncertu może zostać skutecznie zakłócone nieznośnym hałasem wydobywającym się z projektora. Mówi się trudno, tak czy inaczej za niewielkie pieniądze można kupić coś, co zapewni dużo frajdy (wszystkim domownikom). To co najważniejsze, czyli jakość wyświetlanego obrazu, prezentuje się bardzo dobrze. Innymi słowy - biała ściana lub biały ekran, HD20 oraz paczka popcornu i dużo (wolnego) czasu - gotowa recepta na miłe spędzenie kilku dłuższych chwil.