Nieco ponad dwa miesiące temu na łamach FrazPC.pl została opublikowana pierwsza recenzja dysków SSD, która miała nas wprowadzić w ten dosyć świeży temat. Jak zapewne pamiętacie, najlepszy wtedy okazał się G.Skill TITAN, jednak już wtedy w sieci można było znaleźć zapowiedzi modeli znacznie szybszych, niż nasz zwycięzca. Dlatego też po kilku tygodniach postanowiłem sprawdzić trzy, przynajmniej teoretycznie szybsze dyski SSD i tak do naszej redakcji trafiły modele: OCZ Apex oraz Vertex, a także bardzo popularny Intel X25-M, wszystkie stworzone co prawda w oparciu o pamięci NAND MLC jednak dzięki swoim wielokanałowym kontrolerom osiągające bardzo dobre wyniki. Idąc za porządkiem, Apex to konstrukcja bardzo podobna do TITANa, która korzysta z dwóch kontrolerów JMicron pracujących w trybie RAID. Vertex jest już bardziej zaawansowanym modelem z kontrolerem Indilinx i pamięcią cache o pojemności 64MB, która gwarantuje mniejsze opóźnienia oraz wyższe transfery. Konstrukcja Intela korzysta z własnego kontrolera jednak bez pamięci podręcznej, co nie przeszkadza jej jednak osiągać bardzo dobrych wyników, choć teoretycznie przy zapisie sporo odstaje od dzisiejszych konkurentów w postaci dysków OCZ. Bogatszy o doświadczenia poprzedniej recenzji oraz komentarze czytelników postanowiłem w poniższym tekście poruszyć również tematykę niższej wydajności dysków SSD przy prawie maksymalnym zapełnieniu oraz przyczyn tego zjawiska, a także sposobów poprawy osiągów takiego dysku. Serdecznie zapraszam wszystkich do lektury poniższej recenzji.

INFORMACJE OGÓLNE

Zacznijmy zatem od prezentacji naszych dzisiejszych bohaterów. Jak już wspominałem wszystkie poniższe modele bazują na pamięciach NAND MLC, który to typ pamięci jest w zasadzie stosowany we wszystkich dyskach SSD przeznaczonych na rynek masowy. Droższe moduły SLC montowane są w urządzeniach, które muszą charakteryzować się większą żywotnością, niezawodnością, a także szybkością zapisu. Teoretycznie dwie pierwsze konstrukcje OCZ Technology są bardzo do siebie podobne, na obu pudełkach  umieszczono informacje o odczycie sięgającym wartości ponad 200MB/s oraz zapisie blisko 160MB/s, jednak jeśli bliżej przyjrzeć się specyfikacjom znajdującym się w Internecie, okazuje się, że są to praktycznie dwie całkowicie różne konstrukcje. Jak już wspomniałem na wstępie Apex korzysta z dwóch kontrolerów JMicron JMF602B pracujących w trybie RAID co pozwala na zmniejszenie problemów tego układu, jakie opisywałem w poprzedniej recenzji (głównie zwiększony czas wyszukiwania). Natomiast Vertex to bardzo udany wielokonałowy kontroler firmy Indilinx, który dodatkowo współpracuje z pamięcią cache o pojemności 64MB, dzięki czemu osiąga on bardzo dobre wyniki - przynajmniej na papierze. Pamięć cache przyda się szczególnie w przyszłości, gdy pojawią się systemy operacyjne korzystające z funkcji TRIM, o której szerzej napisze kilka akapitów niżej. Warto przy tym wspomnień, że jednym z pierwszych systemów z obsługą funkcji TRIM będzie Windows 7. Ostatni dysk to Intel X25-M, który do tej pory zbierał najlepsze recenzje, głównie dzięki   swojemu kontrolerowi, który nie powodował problemów z czasem dostępu występujących w dyskach z układem JMicron. Problem tylko w tym, że w przeliczeniu na 1GB dysk Intela jest najdroższy. W takim porównaniu najlepiej wypada Vertex.

Jednak biorąc poprawkę na to, że Intel oferuje pojemność 80GB, która dla większości z nas w zupełności wystarczy na dysk systemowy, okazuje się, że X25-M jest najtańszy w naszym dzisiejszym zestawieniu. Dlatego też tylko dodatkowo komplikuje nam to decyzje o zakupie, miejmy nadzieje, że czytając podsumowanie będziecie mieli już swojego faworyta.

Degradacja wydajności dysków SSD

Wystarczyła tylko jedna recenzja aby w Internecie zawrzało, a stało się tak po tym, jak jeden z anglojęzycznych portali stwierdził, że dysk Intela przy zapełnieniu bliskiemu całkowitej dostępnej powierzchni, staje się dramatycznie wolny. Nie od dziś wiadomo, że zwykłe dyski HDD również przy większym zapełnieniu są coraz wolniejsze, jednak spadek wydajności w przypadku SSD Intela był znacznie bardziej porażający. Jak się później okazało, nie jest to tylko kłopot dysków Intela, ale również konstrukcji innych producentów. Powstaje zatem pytanie, dlaczego tak się dzieje i czy można jakoś temu przeciwdziałać? Okazuje się, że problem jest dosyć złożony, jednak na pewno dyski SSD nie stoją w tym przypadku na pozycji straconej. Aby zrozumieć to zjawisko musimy najpierw zrozumieć zasadę działania dysków korzystających z pamięci NAND Flash. Tak jak zwykły HDD dzieli się na sektory, bloki itp. tak też SSD dzieli się między innymi na bloki (blocks) oraz strony (pages). Blok to 128 stron o pojemności 4KB każda, czyli strona to najmniejsza jednostka podziału pamięci flash, która może być zapisana. Niestety pojedynczej strony nie da się skasować i tu powstaje problem. Minimalnym obszarem jaki można wykasować jest blok o pojemności 512KB, czyli wszystkie 128 stron. Teraz gdy chcemy wykasować tylko pojedynczą stronę, to aby to zrobić musimy wykasować cały blok, w którym znajdują się również inne dane.

Z oczywistych względów nie możemy tego zrobić i to nawet nie z powodu utraty danych, a z powodu algorytmów dbających o jak najdłuższą żywotność naszego dysku. Jak wszyscy wiemy pamięci NAND mają ograniczoną liczbę sekwencji zapisu i kasowania (dla MLC jest to około 10000 cykli) dlatego też sterownik dysku twardego musi dbać o to, aby wykorzystanie dysku było maksymalnie równomierne, aby nie dopuścić do sytuacji, że jeden blok będzie przykładowo po pięciu tysiącach cykli, a inny tylko po dwustu. Dlatego też za każdym razem nawet jak kasujemy jakikolwiek plik w systemie, to tak naprawdę komenda ta nie dociera do samego dysku twardego. Jedynie nasz system posiada informacje o skasowanym pliku, a na dysku informacje nadal są zapisane. Nie stwarza to problemu dopóki dopóty mamy do dyspozycji odpowiednią ilość wolnego miejsca. Załóżmy jednak teraz, że zostało nam 96KB niezapisanej przestrzeni, a chcemy zapisać obrazek zajmujący 100KB. Mimo, że według naszego systemu możemy mieć nawet kilka GB wolnej przestrzeni, to dysk tak naprawdę osiągnął właśnie swój limit. Gdy dociera do niego komenda zapisania pliku większego niż wolna przestrzeń, musi on wykonać szereg operacji pośrednich, najpierw dane, które nadal są potrzebne z danego bloku zostają skopiowane do pamięci RAM lub pamięci cache (jeśli dysk takową posiada), później blok jest kasowany i zapisywany od nowa informacjami z pamięci oraz naszym nowym plikiem. Jak łatwo zauważyć, zamiast pojedynczej operacji zapisu, dysk musi wykonać operacje odczytu, kasowania i dopiero wtedy zapisu plików, siłą rzeczy musi zabrać to nam więcej czasu. Problem ten dotyczy praktycznie jedynie zapisu i to w tym przypadku powstają największe problemy z wydajnością.

Sposobów radzenia sobie z tym problemem jest co najmniej dwa. Według różnych publikacji, Intel w swoich dyskach X25 zastosował prosty mechanizm, dysk faktycznie posiada około 7-8% więcej przestrzeni niż jest dostępne dla użytkownika. Niestety nie jest to najlepsze rozwiązanie problemu, bo jedynie przesuwa nam jego pojawienie się w czasie. Dużo skuteczniejszym rozwiązaniem może być komenda TRIM, która będzie dostępna w systemie Windows 7, a która w połączeniu z odpowiednim dyskiem SSD może znacznie poprawić nam wydajność. W jaki sposób? Otóż w przypadku systemu z obsługą komendy TRIM, w przypadku kasowania danego pliku, nawet zajmującego tylko jedną stronę, kontroler otrzyma odpowiednią informację i będzie mógł również skasować zawartość danej strony, jednak w ten sam sposób jak opisany powyżej, czyli najpierw kopiując zawartość bloku z potrzebnymi danymi do pamięci i później ponownie je kopiując na swoje miejsce. W tym przypadku nie ma to większego znaczenia, bo przy kasowaniu pliku nie wymagamy ogromnej wydajności. Inna sprawa, że jeśli np. będziemy chcieli tylko nadpisać dany plik, to komenda TRIM nic nam w tym nie pomoże i opisany powyżej spadek wydajności nadal będzie miał miejsce. Kolejną sprawą jest, czy kontrolery obecnie oferowanych dysków będą posiadały firmware obsługujący TRIM, co też nie jest takie oczywiste. I w końcu wreszcie jak stosowanie tego rozwiązania wpłynie na żywotność dysku SSD. Jak sami widzicie zagadnienie jest bardzo rozbudowane i nie ma prostego rozwiązania. Nie mniej jednak na pewno nie można z tego powodu skreślać technologii SSD, w przyszłości producenci tego typu urządzeń muszą znaleźć rozwiązanie również i tego problemu. Pierwsze próby podjął już Intel, na stronach krzemowego giganta pojawił się nowy firmware dla dysków X25, który udało mi się przetestować i porównać do starszego, co będziecie mogli sprawdzić na wykresach. Najpierw jednak poznajmy bliżej naszych dzisiejszych rywali.

OCZ Apex 120GB ORIENTACYJNA CENA: ~1800 PLN

O tym dysku w zasadzie napisałem już wszystko, budżetowa seria dysków OCZ oferująca dosyć dobrą wydajność, jednak posiadająca pewne mankamenty, jak chociażby problem z "zamrażaniem" dysku, przy wielu operacjach na małych plikach (bolączka kontrolera JMicron). Między innymi z tego powodu OCZ niedługo prawdopodobnie zakończy produkcję tej serii dysków.

Według specyfikacji, Apex umożliwia odczyt danych z prędkością nawet 230MB/s oraz zapis dochodzący do 160MB/s. Są to jednak wartości maksymalne, które przy normalnym użytkowaniu niekoniecznie mają największy wpływ na wydajność. Sam dysk niczym nie wyróżnia się od typowego dysku 2.5 cala, standardowe wymiary, czarna aluminiowa obudowa oraz interfejs Serial ATA to nic nadzwyczajnego, dlatego przejdźmy dalej.

OCZ Vertex 250GB ORIENTACYJNA CENA: ~3600 PLN

OCZ Vertex to jak już wspominałem nowszy model z kontrolerem Indilinx i pamięcią cache. Ten model to nieco wyższa półka cenowa i wydajnościowa niż Apex, jednak nadal jest to konstrukcja przeznaczona dla szerokiego grona odbiorców, która będzie umiejscowiona w hierarchii poniżej modelu Summit. Dysk dotarł do nas w sporych rozmiarów pudełku, które jednak nie zawierało żadnych specjalnych dodatków. Specyfikacje również wyglądają podobnie jak w przypadku modelu Apex, choć na opakowaniu tego modelu pojawia się rubryka "Sustained write" czyli stałego zapisu z prędkością dochodzącą do 100MB/s.

Sam dysk gdyby nie naklejka wyglądałby identycznie jak prezentowany powyżej jego pobratymiec.

Intel X25-M 80GB ORIENTACYJNA CENA: ~1400 PLN

Na koniec inżynieryjny sample od Intela, który dotarł do nas w brzydkim tekturowym opakowaniu. Na szczęście dotarł w całości więc mogliśmy bez problemów przystąpić do testów ;-). Na temat specyfikacji tego modelu ciężko znaleźć dokładniejsze informacje, wiadomo, że odczyt może w jego przypadku sięgać nawet 250MB/s, a zapis około 70 MB/s. Wiadomo również, że jest to jeden z najwydajniejszych dysków SSD na rynku, zobaczymy jak sobie poradzi w naszym porównaniu. Jak już wspominałem, na wykresach znajdziecie dwa wyniki, ten opisany liczbą 8610 to wynik dysku na starym firmware, 8820 to oznaczenie najnowszej wersji oprogramowania kontrolera, która przyniosła nam sporą poprawę wydajności.

Zgodnie z panującymi trendami, Intel X25-M również zamknięty jest w czarnej, aluminiowej obudowie i z tłumu wyróżnia się jedynie białą naklejką, na której znajdziemy podstawowe informacje na jego temat. W tym miejscu warto może również wspomnieć o samej aktualizacji firmware, którą zaleca się wykonać wszystkim posiadaczom tego dysku. Intel udostępnia obraz ISO, który musimy nagrać na CD/DVD lub pendrive i uruchomić przy starcie komputera. Przed całą operacją zaleca się wykonanie kopii zapasowej danych zapisanych na dysku, na wypadek gdyby coś poszło nie tak. Sama operacja wgrywania nowej wersji oprogramowania trwa około 30 sekund i w naszym przypadku przebiegła bez problemów. Nawet dane zostały w stanie nienaruszonym ;-).

TESTY WYDAJNOŚCI

Wystarczy już tych teoretycznych danych, czas zacząć prawdziwą zabawę. Podobnie jak w przypadku poprzedniej recenzji nasza platforma testowa to notebook, Compal FL91 z procesorem Intel Core 2 Duo T7250 (2.0 GHz, FSB 800MHz, cache L2 2MB), 2GB pamięci RAM oraz chipsetem Intel 965 Express oraz mostkiem południowym ICH8. Na poniższych wykresach znajdziecie głównie wyniki symulujące czynności wykonywane codziennie w czasie pracy z komputerem. Zainstalowany system operacyjny to Windows Vista z dodatkiem Service Pack 1.

TESTY SYNTETYCZNE

Na początek losowy czas dostępu zmierzony za pomocą HD Tune. Pod wykresem znajdziecie zrzuty ekranu testowego dla każdego dysku, a na samym wykresie losowy czas dostępu dla każdego dysku. Dla porównania najszybsze dyski HDD 2.5 cala (WD Scorpio Black, Seagate Momentus 7200.3) osiągają w tym teście wyniki na poziomie 22-24 ms. Nieco dziwi bardzo dobry wynik OCZ Apex, który jest lepszy nawet od Intela, czy akurat taka postać rzeczy się utrzyma to się jeszcze o tym przekonamy.

OCZ Apex 120GB

OCZ Vertex 250GB

Intel X25-M Firmware 8610

Intel X25-M Firmware 8220

Kolejny test to sekwencyjna prędkość odczytu zmierzona zarówno przy pomocy HD Tune 3.0 jak i HD Tach 3.0.4.0. Do tego testu raczej nie przywiązywałbym większej wagi, bo wyraźnie wyniki są tutaj nie do końca miarodajne. Być może jest to spowodowane przez kontroler Intela, być może przez inny czynnik, który powoduje, że dyski nie są w stanie osiągnąć pełni swoich możliwości. Ze względu na fakt, że dyski pełniły jednocześnie funkcję partycji systemowej, nie mogę zaprezentować Wam testów zapisu.

OCZ Apex 120GB

OCZ Vertex 250GB

Intel X25-M Firmware 8610

Intel X25-M Firmware 8220

Kolejne testy syntetyczne to "File benchmark" w HD Tune, który mierzy szybkość zapisu bloków danych o różnej wielkości przy symulacji różnej wielkości plików. Na wykresach macie podane wyniki zapisu i odczytu osiągnięte przy bloku 4MB, a pod wykresem zrzut ekranu okna testowego z wynikami w innych trybach. W tym przypadku po raz pierwszy pazurki pokazuje OCZ Vertex, który zdecydowanie zwycięża, głównie dzięki rewelacyjnemu wynikowi podczas zapisu. Drugie miejsce dzierży G.Skill, choć niedaleko za nim jest OCZ Apex. Intel z nowym firmware odstaje głównie przy zapisie, choć różnica na korzyść starszej wersji i tak jest znacząca (300% większa wydajność).

OCZ Apex 120GB

OCZ Vertex 250GB

Intel X25-M Firmware 8610

Intel X25-M Firmware 8820

Zwiększamy wielkość pliku i wyniki idą w górę. Nadal na czele jest OCZ Vertex, jednak tym razem na drugie miejsce wysuwa się Apex. Intel X25-M 8820 nadal odstaje przy zapisie choć ponownie różnice na korzyść nowego firmware są kolosalne.

OCZ Apex 120GB

OCZ Vertex 250GB

Intel X25-M Firmware 8610

Intel X25-M Firmware 8820

Plik 512MB i układ sił na wykresie znacząco się nie zmienia. Lideruje Vertex, a Intel cierpi głównie na niską prędkość zapisu, dorównując liderowi przy odczycie.

OCZ Apex 120GB

OCZ Vertex 250GB

Intel X25-M Firmware 8610

Intel X25-M Firmware 8820

Podobnie sytuacja wygląda przy użyciu Atto Disk Benchmark. Tutaj również Vertex pokazuje pazurki, jednak Intel daje także do zrozumienia, że zapowiadane wartości zapisu i odczytu mają realne pokrycie, co nie końca można powiedzieć np. o modelu OCZ Apex. Uczciwie trzeba również przyznać, że Intel X25-M, który trafił w moje ręce zwiedził już kilka inny redakcji i prawdopodobnie cierpi na problem związany z degradacją wydajności poprzez wykorzystanie całego wolnego miejsca. Na taką sytuacje wskazują dwie rzeczy, pierwsza to znacznie lepsza wydajność z nowym firmware, który miał właśnie pomóc zniwelować efekty tego zjawiska, a druga to fakt, że nawet po całkowitym zapisaniu powierzchni dysku twardego, spadek wydajności nie był praktycznie odczuwalny.

OCZ Apex 120GB

OCZ Vertex 250GB

Intel X25-M Firmware 8610

Intel X25-M Firmware 8820

Po partii testów syntetycznych delikatnie rysuje nam już się zwycięzca tego porównania, jednak musi potwierdzić jeszcze swoją wyższość w testach praktycznych. Intel X25-M nie jest jeszcze bez szans na zwycięstwo.

TESTY PRAKTYCZNE

Na początek standardowo czas instalacji systemu Windows Vista. Czas opisany w legendzie jako "Okno zapraszamy" to całkowity czas instalacji systemu, od rozpoczęcia bootowania nośnika DVD z systemem, do pojawienia się okna Zapraszamy na pulpicie po pierwszym uruchomieniu. Czas opisany jako "Kopiowanie plików" to jak sama nazwa wskazuje, czas zużyty na kopiowanie i rozpakowanie plików instalacyjnych na dysku twardym. Jest to najbardziej czasochłonny etap instalacji i to głównie on decyduje o końcowym wyniku.

Wyniki są raczej bez niespodzianek, na czele Intel X25-M z nowym firmware, nieznacznie wyprzedzający tylko OCZ Vertex. W przypadku obu tych dysków czas instalacji systemu to niespełna 20 minut. Najsłabiej w tym zestawieniu wypadł OCZ Solid, choć nie jest to zapewne wielkim zaskoczeniem.

Jak zapewne pamiętacie z poprzedniej recenzji, instalacja dodatku Service Pack 1 jest znacznie bardziej czasochłonna niż instalacja systemu. Okazuje się jednak, że OCZ Vertex z tym zadaniem radzi sobie praktycznie tak samo szybko, wynik poniżej 20 minut jest blisko dwukrotnie lepszy niż drugiego w zestawieniu Intela X25-M, który na tą operacje potrzebował niespełna 34 minut. Najwolniejszy dysk w zestawieniu, OCZ Solid, potrzebował na wykonanie tej operacji blisko trzykrotnie więcej czasu.

Intel wygrywa natomiast test szybkości uruchamiania systemu operacyjnego, w tym porównaniu zarówno przy nowym, jak i starym firmware, urządzenie krzemowego giganta spisuje się najlepiej, mieszcząc się w 30 sekundach, od naciśnięcia przycisku na obudowie, do pojawienia się pulpitu i załadowania podstawowych aplikacji z autostartu. Nie jest to raczej zaskoczenie, bo Intel praktycznie we wszystkich recenzjach wyróżnia się pod kątem obsługi małych plików, charakteryzując się zdecydowanie najmniejszymi opóźnieniami. W czasach zamykania systemu większych różnic nie ma. Zobaczmy zatem jakie wyniki zaprezentuje nam File Copy Test, na pierwszy rzut symulacja plików systemowych.

W przypadku wzoru na pliki Win, program generuje ponad 9000 plików różnej wielkości, które w sumie zajmują nieco ponad 1GB. File Copy Test mierzy czas jaki komputer potrzebuje na ich utworzenie na dysku, a później również czas potrzebny na ich skopiowanie, np. do innego folderu. W naszym przypadku dyski były podzielone na dwie partycje, testy odbywały się na drugiej z nich (nie systemowej), zarówno tworzenie jak i kopiowanie odbywało się w obrębie jednej partycji. W tym teście Vertex okazuje się ponownie bezkonkurencyjny, w porównaniu do reszty testowanych urządzeń, dysk od OCZ Technology spisuje się wręcz rewelacyjnie, a duża w tym pewnie zasługa wbudowanej pamięci cache. Wyniki w zasadzie nie wymagają komentarza, mówią same za siebie. Inna sprawa, że Intel pomimo bardzo słabej w porównaniu do konkurencji prędkości zapisu, spisuje się bardzo dobrze, dorównując konstrukcjom bazującym na podwójnym kontrolerze JMicron.

Pliki ISO to symulacja, która tworzy trzy pliki zajmujące w sumie 1.6GB. Metodologia testu jest identyczna jak wcześniej, a czas mierzy sam File Copy Test. W tym teście ponownie pazurki pokazuje OCZ Vertex, przy tworzeniu plików stale uzyskuje wyniki blisko trzykrotnie lepsze niż najbliższa konkurencja. Przy kopiowaniu różnice są nieco mniejsze, jednak nadal to Vertex jest liderem z wyraźną przewagą. Kolejne cztery dyski w stawce są bardzo blisko siebie, jednak ze wskazaniem na G.Skill TITAN.

Symulacja plików MP3 obejmuje stworzenie 271 plików o wielkości zbliżonej do 4MB każdy, które w sumie zajmują 990 MB, i jak sama nazwa wskazuje, ma symulować obsługę plików MP3 czy JPG, które również często zajmują w okolicach 4MB. Zgodnie z oczekiwaniami, po raz kolejny bezapelacyjnym zwycięzcą zostaje OCZ Vertex, który tym razem przy teście tworzenie pokusił się o wynik czterokrotnie lepszy, niż drugi w tym zestawieniu model Apex. Intel X25-M jest nieco w tyle, jednak wyraźnie szybciej niż OCZ Solid. W tym modelu "kuleje" głównie zapis, który ma duży wpływ na wyniki File Copy Test.

No dobrze, ale pewnie zapytacie, co z tą degradacją wydajności przy zapełnieniu dysku bliskiemu maksymalnemu? Okazuje się, że nie jest tak tragicznie, zaczynając od dysku Intela, jak już wspominałem model, który dostaliśmy do testów przeszedł przez kilka redakcji, dlatego z całą pewnością efekt ten możemy już obserwować podczas naszych testów. Tym bardziej, że wyniki uległy poprawie po zastosowaniu nowego firmware. Sam również pokusiłem się o całkowite "zapchanie" dysku i jak się okazało, drastycznego spadku wydajności nie odnotowałem. System nadal był bardzo responsywny i reagował na polecenia bez ociągania. Podobnie też wyniki w testach File Copy Test nie wypadły zauważalnie gorzej, dlatego ciężko mi się zgodzić z opinią, że efekt degradacji wydajności dyskwalifikuje dyski SSD jako nośniki systemowe. OCZ Vertex również po całkowitym zapełnieniu nie wykazał się zauważalnym spadkiem wydajności, być może takowy objawiłby się po dłuższym użytkowaniu, jednak samo zapełnienie w 100% danymi wiele nie zmieniło, a słabsze wyniki benchmarków o ile w ogóle występowały to nie były znaczące (3-5%). Nieco gorzej natomiast spisywał się Apex, tutaj niestety wąskie gardło to wspomniany kontroler JMicron, który nawet przy nowym dysku potrafi się "zastanawiać" co zrobić, a zapełnienie dysku danymi powoduje tylko, że problem ten daje się nam częściej we znaki.

PODSUMOWANIE

Na zachodnich portalach przy okazji recenzji dysków SSD można znaleźć wiele opinii, że jeszcze za wcześnie na to rozwiązanie, że jeszcze występuje wiele problemów wieku dziecięcego (wspominany spadek wydajności przy zapełnieniu danymi) czy nawet problemy z kompatybilnością. Do tego dochodzi wysoka cena w przeliczeniu za 1GB, gdzie w przypadku SSD przekracza ona 15 PLN, a zwykły HDD to koszty rzędu 0.5 PLN, czyli blisko trzydziestokrotnie mniej. Nie mniej jednak nie można powiedzieć, że dyski SSD to krok w złą stronę, szczególnie jeśli rozważamy zakup takiego urządzenia jako dysku systemowego. Ogromne korzyści wydajnościowe związane nie tylko z wyższym transferem, ale również z niższym czasem dostępu do danych widać gołym okiem i tego nie trzeba mierzyć żadnym testem. Z czasem, gdy pojawią się kolejne, lepsze kontrolery i systemy operacyjne, które w zamyśle twórców będą już odpowiednio zoptymalizowane pod kątem nowej technologii, korzyści ze stosowania SSD będzie coraz więcej. Nie zmienia to też faktu, że już dzisiaj kupując dysk SSD pokroju OCZ Vertex czy Intel X25-M zauważymy znaczne przyśpieszenie naszego systemu i nie będzie to tylko złudzenie, ale realny zysk wydajności i oszczędność czasu, przy ładowaniu najróżniejszych aplikacji czy gier. Według powyższych wykresów najlepiej spisuje się Vertex i myślę, że nie podlega to dyskusji dlatego też z czystym sumieniem model ten zostaje odznaczony wyróżnieniem Wydajność oraz Rekomendacją FrazPC.pl. Nie należy również skreślać produktu Intela, który jak widać nadal ma spory potencjał, a kolejne wersje firmware, mogą tylko sprawić, że model ten będzie jeszcze bardziej wydajny. Ponadto X25-M ma jeszcze inna zaletę, 80GB to wystarczająco na system i podstawowe aplikacje, a cena za 80GB jest sporo niższa niż za 120GB czy 250GB (Vertex dostępny jest też w wersji 60GB, jednak charakteryzuje się ona niższą wydajnością). W moim osobistym odczuciu, jest to obecnie najlepiej opłacalny dysk SSD, dlatego też postanowiłem wyróżnić go odznaczeniem Dobra Cena. OCZ Apex czy jego bliźniacza konstrukcja G.Skill TITAN, która wygrała poprzedni test, to nie są złe konstrukcje, jednak mają pewną poważną wadę w postaci kontrolerów JMicron. Wadę, której nie da się wyeliminować żadnym firmware, dlatego też poniekąd ciężko w tym momencie polecić te dyski do czegokolwiek innego niż magazynowania danych, bo dzięki swoim wysokim prędkościom odczytu i zapisu z pewnością doskonale się do tego nadają. Nie bez powodu OCZ zamierza niedługo zakończyć produkcję tego modelu dlatego w obecnej sytuacji oraz biorąc pod uwagę powyższe testy, jeśli planujecie zakup dysku SSD to do wyboru macie OCZ Vertex lub Intel X25-M, na inne modele raczej szkoda wydanych złotówek.

Autor: Kamil "Mayor" Pieczonka